Waarom organisaties die in agile investeerden nu voorlopen

AI is een jetpack voor agile 2.0

Mijn collega Berend is Business Development Manager. En, vergeleken met mij, héél tech savvy. Hij combineert moeiteloos databronnen uit ons CRM met lemlist en innovatieve applicaties, ontwerpt funnels met MQL's en SQL's die hij monitort met doordachte (benchmarked) conversieratio's, communiceert geautomatiseerd en multichannel met potentiële klanten en partners en houdt ons real time up-to-date met zelf gebouwde dashboards. Blijft er iets achter op prognose? Dan stelt hij bij. Dagelijks. Dát is pas wat je noemt kort cyclisch werken, eigenaarschap nemen en leren van feedback.

Hem zien werken zet mij aan het denken. Wat Berend doet, wordt mogelijk gemaakt door AI. En er wordt veel geschreven over AI als iets totaal nieuws. Alsof organisaties opnieuw moeten beginnen. Ik zie dit echter anders. AI is geen breuk met wat we de afgelopen jaren hebben opgebouwd en nagejaagd. Het is de volgende sprong in de ontwikkelrichting die we al jaren nastreven: een nieuw niveau van autonomie en meesterschap, direct verbonden met purpose.

Laten we wel wezen, Agile was nooit een doel

De afgelopen tien, vijftien jaar hebben veel organisaties fors geïnvesteerd in agile. Teams, sprints, product owners, retrospectives. Soms met veel succes, soms met de nodige frustratie. En inmiddels klinkt het woord voor sommigen wat sleets.

Maar wie terugkijkt naar de kern, ziet dat het nooit om de rituelen ging. Agile ging om mensen die met meer voldoening hun werk doen. Om meesterschap: steeds beter worden in je vak. Om autonomie: ruimte krijgen om zelf te bepalen hoe je een probleem oplost. En om zingeving: weten waarom je werk ertoe doet.

Agile als operating was een middel om organisaties in staat te stellen tot (sneller) leren, ofwel adaptiviteit. Dat fundament is niet verouderd. Het is precies wat nu nodig is met de opkomst van AI.

Waarom AI op dat fundament landt

AI verandert hoe werk wordt gedaan, en vooral hoe snel. Taken die uren kostten, kosten nu minuten. Ideeën kunnen in een middag worden getest. Dat vraagt om organisaties die kunnen omgaan met snelheid, onzekerheid en voortdurend bijsturen. Kortom, met leren.

Organisaties die agile serieus hebben genomen, hebben dat lerend vermogen al opgebouwd. Hun teams zijn georganiseerd rond klantwaarde, gewend om in korte cycli te werken en te experimenteren. Ze nemen zelf eigenaarschap en leren van wat wel en niet werkt. Ze stellen de klant centraal en durven prioriteiten te verleggen.

Voor die organisaties is AI geen bedreiging, maar een versneller. Een jetpack op een fundament dat er al ligt. Het team heeft al geleerd hoe je wendbaar werkt. Het kan meteen gebruikmaken van wat AI mogelijk maakt.

Wat er gebeurt zonder dat fundament

Organisaties die die stap (nog) niet hebben gezet, lopen tegen iets anders aan. AI wordt dan vaak als losse tool geïntroduceerd, in een organisatie die nog in lange plannen, vaste hiërarchie en strakke afstemming denkt. De technologie kan veel, maar de organisatie kan het niet bijbenen. Het leren wordt diffuus en de waarde daarmee ook.

Het resultaat is herkenbaar: enthousiaste pilots die niet opschalen, medewerkers die AI vooral als bedreiging zien, en waarde die op tafel blijft liggen. Niet omdat de technologie tekortschiet, maar omdat de organisatie er nog niet op is ingericht.

Wat dit betekent voor leiders

Voor directeuren en managers die de afgelopen jaren in agile hebben geïnvesteerd, is dit goed nieuws. Die investering is niet voor niets geweest. Het rendement schiet omhoog.

Tegelijk is het geen reden om achterover te leunen. Ook in agile organisaties zijn er valkuilen. Agile kan verworden zijn tot rituelen zonder inhoud. Teams kunnen autonoom zijn, maar zonder gedeelde richting. En AI vraagt nieuwe vaardigheden, zoals goed kunnen beoordelen wat een AI-tool oplevert en weten waar menselijk oordeel onmisbaar blijft.

Drie vragen die ik bestuurders zou meegeven:

1. Leeft de kern van agile nog in je organisatie, of zijn alleen de rituelen overgebleven?
2. Krijgen teams de ruimte om met AI te experimenteren, net zoals ze ooit ruimte kregen om wendbaar te werken?
3. Hoe zorg je dat AI meesterschap, autonomie en zingeving versterkt, in plaats van ondermijnt?

De volgende sprong

AI is een middel, geen doel. Net zoals agile dat was. Organisaties die dat begrijpen, zien AI niet als een nieuw project naast alles wat er al loopt. Ze zien het als de logische volgende stap in de ontwikkeling van hun medewerkers, het collectief en dus de organisatie.

Wie de afgelopen jaren heeft gebouwd aan wendbare teams en eigenaarschap, staat nu aan de startlijn met een voorsprong. De vraag is niet of je die voorsprong hebt, maar of je hem benut.