De IT-afdeling houdt op te bestaan (en dat is precies waar ze zelf om vroeg)

een persoonlijk moment

Onlangs hielden we bij Openpeople een hackathon. Het doel: een plek waar collega's de tools die ze zelf met AI ontwikkelen met elkaar kunnen delen. Aan het eind van die ene dag stond er een werkende workspace. Geen projectplan, geen IT-afdeling, geen maandenlange doorlooptijd. Gewoon collega's, AI en een gedeelde kans die we wilden benutten.

Toen we 's avonds terugkeken, moest ik lachen. Niet alleen omdat het zo snel ging, maar omdat ik me realiseerde wat we eigenlijk hadden gebouwd: een plek waar iedereen bouwer is. En wat dat betekent voor de IT-afdeling zoals we die kennen.

Weet je nog? De belofte van agile: weg met de hark

Wie de afgelopen vijftien jaar in een organisatie werkte, kent het plaatje. De hark: een organisatie opgedeeld in afdelingen, elk met een eigen tand, en het werk dat daar dwars doorheen moet. Overdrachten, wachtrijen, afstemming.

Lean en agile kwamen met een ander verhaal. Kijk naar de waardestroom. Breng mensen bij elkaar rond de waarde voor de klant, niet rond hun vakgebied. Value stream mapping liet pijnlijk zien hoeveel tijd werk vooral ligt te wachten.

En het waren vaak juist de IT-afdelingen die dit verhaal het hardst vertelden. Doorbreek de silo's. Hef afdelingen op. Organiseer rond waarde.

De ironie: practice what you preach

Nu gebeurt er iets wat weinigen hadden voorzien. Met AI komt bouwen dicht bij elke professional te liggen. De HR-adviseur bouwt haar eigen dashboard. De accountmanager automatiseert zijn eigen opvolging. De teamleider maakt een tooltje voor de planning.

Denk aan Excel. Er was ooit een tijd van rekenkamers: afdelingen vol mensen die berekeningen maakten voor de rest van de organisatie. Excel maakte daar geen einde aan door rekenaars te vervangen, maar door iedereen een rekenaar te maken.

AI doet hetzelfde met bouwen. En daarmee wordt de oproep van IT zelf werkelijkheid: de afdeling als aparte tand van de hark verdwijnt. Practice what you preach, maar dan echt.

Wat blijft er over?

De IT-afdeling verdwijnt niet in het niets. Ze verschuift. Van de plek waar gebouwd wordt naar een klein, sterk platform dat iedereen in staat stelt om zelf te bouwen. Veilig, betrouwbaar en verantwoord.

Dat vraagt andere dingen:

• Fundament in plaats van fabriek. Data op orde, toegang goed geregeld, heldere kaders.
• Coaching in plaats van controle. Mensen helpen goed te bouwen, in plaats van zelf alles te bouwen.
• Vertrouwen in plaats van wachtrijen. Autonomie geven waar dat kan, en grenzen trekken waar dat moet.

Herkent u de woorden? Meesterschap, autonomie, zingeving. Precies waar agile om draaide.

Wat betekent dit voor leiderschap?

Dit is geen vraag voor de CIO alleen. Als bouwen naar de professional verschuift, verandert de vraag wie waarvoor verantwoordelijk is. Wie is eigenaar van een tool die een collega zelf heeft gebouwd? Wie onderhoudt hem als die collega vertrekt? En hoeveel IT heeft u eigenlijk nog nodig, en welke?

De vragen die ik de leiders van organisaties daarom zou willen meegeven:

1. Waar in jouw organisatie wachten mensen nog op IT voor dingen die ze straks zelf kunnen?
2. Hoe ziet de IT-afdeling eruit als ze vooral een platform is?
3. Wie helpt de mensen om goed en verantwoord te bouwen?

Tot slot

Ik, iemand zonder 'technische' IT-achtergrond, bouwde die middag iets kleins. Maar het voelde als een kantelpunt. Niet omdat de technologie zo indrukwekkend is, maar omdat precies gebeurde wat we met agile altijd wilden: het werk, de impact, kwam direct in handen de persoon die waarde creëert.

De IT-afdeling heeft jarenlang gepleit voor het opheffen van afdelingen. Nu is zij zelf aan de beurt. En eerlijk gezegd: dat is misschien wel het mooiste compliment voor alles wat we hebben gepredikt.